STEM BIJ TRANSGENDER EN GENDERDIVERSE PERSONEN
De stem vormt een belangrijk onderdeel van je identiteit. Wanneer de stem niet past bij het ervaren gender spreken we van genderdysfonie of voice-related gender incongruence. Wanneer je niet tevreden bent met hoe je stem klinkt, kan je bij ons terecht voor onderzoek en behandeling.
WAT IS EEN STEM IN TRANSITIE?
De stem vormt een belangrijk onderdeel van je identiteit. Wanneer de stem niet past bij het ervaren gender spreken we van genderdysfonie. Het veranderen van de stem en communicatie is dikwijls een onderdeel van de transitie.
Gemiddeld hebben cisgender mannen (personen die bij de geboorte het mannelijk geslacht werden toegewezen (AMAB) en zich als man identificeren) een lagere spreektoonhoogte dan cisgender vrouwen (personen die bij de geboorte het vrouwelijk geslacht werden toegewezen (AFAB) en zich als vrouw identificeren). Dit verschil ontstaat tijdens de puberteit: bij PMAB-personen groeien de stembanden onder invloed van testosteron, waardoor de stem gemiddeld lager wordt (±120 Hz). Bij PFAB-personen blijven de stembanden korter en dunner, wat leidt tot een hogere gemiddelde toonhoogte (±220 Hz). Tussen 150 en 185 Hz ligt de zogenaamde genderambigue zone, waarin het moeilijker is om een stem als ‘mannelijk’ of ‘vrouwelijk’ te herkennen.
Naast de toonhoogte zijn er nog heel wat andere aspecten die ervoor zorgen dat je stem mannelijker of vrouwelijker klinkt (vb. resonantie, luidheid, intonatie, enz.)
Wanneer je niet tevreden bent met hoe je stem klinkt, kan je bij ons terecht voor onderzoek en behandeling.
HOE VERLOOPT EEN ONDERZOEK?
We gaan na wat je verwachtingen en wensen zijn t.o.v. je stem a.d.h.v. een aantal vragenlijsten en een gesprek. Daarnaast voeren zowel de neus-keel-oorarts als de logopedist we een stemonderzoek uit. Meer daarover kan je hier nalezen.
BEHANDELING
LOGOPEDIE
Stemtherapie kan op elk moment worden opgestart, afhankelijk van de noden en doelen van de persoon. Veel trans vrouwen starten wanneer zij hun stem actief willen laten aansluiten bij hun genderexpressie in het dagelijks leven. Ook trans mannen en non-binaire personen kunnen baat hebben bij logopedische begeleiding, bijvoorbeeld bij vragen rond spreekcomfort, stemkwaliteit of zang.
In de logopedische behandeling wordt zeer stapsgewijs geleerd om te spreken op een comfortabele toonhoogte die aansluit bij de genderexpressie van de persoon. Na het leren horen van verschillen qua toonhoogte, bouwt men systematisch op, gaande van klanken naar woorden, automatische reeksen (tellen, dagen van de week opnoemen, …) lezen, en conversatie tot tenslotte spontane spraak in reële communicatiesituaties.
Er wordt ook aandacht besteed aan andere aspecten zoals articulatie en de resonantie. Naast de verbale aspecten van communicatie vormt de non-verbale communicatie een essentieel onderdeel van onze communicatie. Tijdens de training wordt ook hieraan uitgebreid aandacht besteed.
HORMONEN
Bij vrouw-naar-mantransitie worden de stembanden dikker en langer onder invloed van behandeling met mannelijk hormoon, een proces dat tijdens de natuurlijke mannelijke puberteit ook plaatsvindt. De stem wordt hierdoor zwaarder.
FONOCHIRURGIE
Deze ingrepen worden vooral bij transgenderpatiënten uitgevoerd indien er onvoldoende stemverhoging kan bekomen worden na intensieve logopedie. Hiervoor bestaan er verschillende technieken waarbij onze voorkeur gaat naar de Wendlerglottoplastie gezien deze minst invasief is. Hierbij wordt het trillend gedeelte van de stembanden verkort door het aanleggen van een web vooraan ter hoogte van de stemspleet waardoor de spreektoonhoogte verhoogt. Deze ingreep gebeurt onder algemene anesthesie via daghospitalisatie.